Kilo almanın en önemli nedeni İnsulin - Prof Dr Metin Ozata

Kilo Almanin En Onemli Nedeni Insulin Hormon fazlaligidir

Insulin hormonu, midenin altinda bulunan pankreas bezindeki beta hucrelerinden salgilanir. Pankreas bezinden insulin salgilanmasi kan sekeri seviyesine gore ayarlanir. Kanda seker artinca ilk 1-2 dakika icinde pankreastan insulin salgisi hizli olur ve buna ‘’ilk faz insulin salgisi’’ denir. Bu salgi 3-7 dakika surer. Daha sonra ikinci faz denen salgi olusur ki, bu yavas bir salgilanmadir ve devamlidir.

Vucudumuz kendisi icin gerekli olan enerjiyi yedigimiz gidalardan elde eder. Yemek yedikten sonra gidalar bagirsaklarda parcalanir ve ufak seker parcalarina donusur ve bagirsaktan emilerek kan akimi yoluyla vucudumuza dagilir. Enerji saglanmasi icin kan sekerinin, kas, karaciger, yag ve beyin gibi dokular basta olmak uzere hepsine girmesi gerekir. Kandaki sekerin hucrelere girmesi pankreas bezinden salgilanan insulin hormonu sayesinde olur. Bir bakima insulin enerjinin depolanmasini saglayan bir hormondur. Insulin hormonu yoksa veya oldugu halde etki gosteremiyorsa seker hucreye giremediginden kanda birikir ve seker hastaligi ortaya cikar. Kan sekerinin ayarlanmasinda insulin cok onemli olmasina ragmen diger hormonlarin (glukagon, adrenalin gibi) da kismi etkileri vardir.

Obezite yani kilo almaya neden olan hormonlardan birisi kanda insulin hormonunun yemek sonrasi yuksek olmasidir. Yuksek glisemik indekse sahip yani kan sekerini hizli yukselten karbonhidratlarin devamli fazla yenmesi kanda insulin hormonunun hep yuksek olmasina, doygunlugun kisa sureli olmasina, acikma ataklarina ve kilo almaya neden olur. Kandaki asiri insulin kilo almanizin en onemli nedenidir. Bu nedenle kanda insulin duzeyini normal sinirlarda tutmak kilo vermenizi saglamaktadir.

Kanda yuksek olan insulin onceleri kan sekerini hucrelere sokar, fakat daha sonra bu gorevini yapamaz hale gelir. Iste insulin hormonunun yeterince etkili olamamasina INSULIN DIRENCI (Rezistansi) adi verilir. Insulin direnci’ni kan damariyla hucre arasinda bulunan bir duvar olarak dusunebilirsiniz. Bu duvar (insulin direnci) kandaki glukozun kas ve yag hucresine girmesini onler. Duvar yukseldikce (insulin direnci arttikca) kan sekerinin hucreye girmesi icin daha fazla insulin salgilanmasi gerekir. Pankreastan salgilanan insulin hormonu salgisi, belirli bir sure sonra pankreas bezinin cok calismaktan dolayi yorulmasi nedeniyle azalir ve seker hastaligi ortaya cikar. Bu surecte once reaktif hipoglisemi (acikma ataklari), gizli seker ve sonra asikar seker hastaligi ortaya cikar.

Insulin direncinin etkili oldugu yerler kaslar ve karacigerdir. Kandaki seker kaslar ve karaciger tarafindan cok miktarda alinir. Eger direnc varsa yani insulin yeterince etkili degilse yemek sonrasi kanda artan seker kas ve karacigere giremedigi icin kanda birikmeye baslar ve kan sekeri yukselir. ,

Insulin hormonu yag dokusundan yaglarin cozulmesini engelleyen bir hormondur. Insulin etkisi azalinca yag dokusundan yaglar cozulmeye baslar ve kanda yag asitleri veya yaglar artmaya baslar.

Karacigerde olusan seker uretimi saglikli kisilerde insulin hormonu tarafindan baskilanir. Seker hastalarinda ise insulin etkisi olmadigindan karacigerden de asiri miktarda seker uretilir ve kan sekeri yukselir. Aclik kan sekeri 100 mg/dl ‘yi gectigi andan itibaren karacigerde seker uretimi artmis demektir.

Insulin direnci kilolu kisilerde daha fazladir ve o yuzden kilo arttikca bu direnc artar ve seker hastaligi gorulme olasiligi artar. Ozellikle yagin karinda ic organlar etrafinda birikmesi seker hastaligi riskini iyice artirir.

Yag dokusundan cozunen yag asitlerinin kanda cok artmasi hem insulinin calismasini bozar hem de bu yaglarin depolanmamasi gereken pankreas gibi dokularda depolanmasi da seker hastaligi gelisimine katkida bulunur.

Yag dokusundan salgilanan leptin, adiponektin, TNF-alfa gibi hormonlarin fazla veya azligi da seker hastaligi gelisimine katkida bulunur.

Insulin Yuksekliginin Belirtileri:

Yuksek insulin duzeyleri sizde su sikintilara ve sikayetlere neden olur:

a) Sik acikma ve sekerli gidalar yemeye neden olur

b) Sabah yorgun kalkarsiniz ve kendinizi gun boyu yorgun hissedersiniz. Ozellikle ogleden sonralari bitkin olursunuz.

c) Daha sabirsiz ve ofkeli olursunuz

d) Enerjiniz azalir, halsiz, bitkin ve yuruyecek haliniz kalmaz

e) Yemeklerden sonra uyku basar ve gun icinde uyuklamalar olur

f) Konsantre olamazsiniz, beyin faaliyetleriniz zayiflar, sersemlemis vaziyette gezersiniz.

g) Horlama ve uyku bozukluklari siktir

Insulin yuksekliginin belenmeyle ilgili iki onemli nedeni sunlardir:

1)Bir ogunde asiri karbonhidrat yemek

2)Bir ogunde asiri kalori almaktir.

Karbonhidratlarin fazla alinmasi insulin salgilanmasini artirdigi gibi kalorinin fazla alinmasi da yag olusmasina neden olacak sekilde insulin yuksekligi olusturur.

Kaynak:

1. metin Ozata, GI DIYETI, erko yayincilik, 2007

2. http://www.zayiflamavediyet.webs.com

3. http://www.zayiflama.webs.com

Yazım: 03:42 EET - 23 Kasım 2008 metin ozata